Zakładamy Spółdzielnię Socjalną - Krok po Kroku

KROK 1 - PODJĘCIE DECYZJI

Jakże prosty, a ważny krok. Osoby mogące założyć spółdzielnię socjalną należą do specy-ficznej kategorii osób wykluczonych społecznie. Zatem zanim podejmą decyzję o wspólnym prowadzeniu przedsiębiorstwa powinny się zastanowić co chcą robić? Jaka jest konkurencja na rynku? Ile będą mu-siały zainwestować w zorganizowanie spółdzielni i skąd wziąć na to środki? Czy jest ktoś kto może im pomóc, służyć radą, wskazówką? Wydaje się, że najrozsądniej będzie jeżeli na-wiążą na początku działalności współpracę z organizacją pozarządową, która ma już pewne doświadczenia w zakresie prowadzenia działalności lub wspierania spółdzielczości socjalnej. Jeśli jest decyzja dotycząca charakteru spółdzielni, pomysł na działalność, przygotowany biznes plan, opracowana strategia działania, możemy przejść do kolejnych działań.

KROK 2 - ZWOŁANIE WALNEGO ZGROMADZENIA ZAŁOŻYCIELSKIEGO CZŁONKÓW SPÓŁDZIELNI SOCJLANEJ

Walne Zgromadzenie to najważniejszy decyzyj-ny organ spółdzielni. W zebraniu uczestniczą wszyscy członkowie - założyciele spółdzielni. Walne Zgromadzenie założycieli uchwala statut poprzez złożenie pod nim podpisów, a także podejmuje uchwały o:

• powołaniu spółdzielni,
• wyborze Zarządu,
• powołaniu Rady Nadzorczej - w przypadku gdy liczba członków spółdzielni jest mniejsza niż 15 nie powołuje się Rady Nadzorczej, a prawo kontroli działalności spółdzielni przysługuje każdemu członkowi.

Nazwa spółdzielni niezależnie od jej brzmienia musi zawierać oznaczenie "spółdzielnia socjalna". Walne Zgromadzenie jest protokołowane, a protokół podpisany przez protokolanta i Przewodniczącego zebrania.Należy jeszcze uzupełnić dokumentacje o:

• złożone przez założycieli zaświadczenia potwierdzające posiadanie uprawnień do bycia członkiem spółdzielni socjalnej np. zaświadczenia wydane przez Powiatowy Urząd Pracy,
• listę obecności wraz z adresami członków - założycieli i ich oryginalnym podpisami.

KROK 3 - STATUT

Osoby zamierzające założyć spółdzielnię (założyciele - min. 5 osób) uchwalają Statut Spół-dzielni wg reguł określonych ustawą Prawo spółdzielcze (struktura i kompetencje organów wewnętrznych). Statut jest aktem prawnym stanowiącym zbiór przepisów, który powinien dobrze znać każdy członek i działacz spółdzielni.
Reguluje on całokształt struktury organizacyjnej spółdzielni, prawa i obowiązki członków oraz inne kwestie niezbędne do prawidłowego funkcjonowania spółdzielni. Najlepiej zlecić pisanie statutu prawnikowi, któremu przekazujemy własną wizję funkcjonowania spółdzielni.

Statut spółdzielni socjalnej musi zawierać nie-zbędne elementy, którymi są:

• nazwa spółdzielni zawierająca oznaczenie "Spółdzielnia Socjalna",
• przedmiot działalności spółdzielni (działania wykonywane w ramach działalności gospodarczej wymienione zgodnie z kategoriami opisa-nymi w Polskiej Klasyfikacji Działalności Gospodarczej oraz informacja, że spółdzielnia działa na rzecz reintegracji społecznej i zawodowej - można, ale nie jest to konieczne - szczegółowo określić zadania wykonywane w tym zakresie),
• teren działania (obszar, w obrębie którego spółdzielcy mają zamiar sprzedawać towary czy usługi, np. gmina czy też cały kraj) i siedziba (wystarczy podać miejscowość, w której będzie mieściła się siedziba),
• czas trwania, o ile spółdzielnia została założona na czas określony,
• prawa, obowiązki oraz zasady przyjmowania, odwoływania, wykreślania czy wykluczania członków spółdzielni socjalnej,
• zasady wyboru, odwoływania oraz kompetencje władz spółdzielni socjalnej, w tym: zarządu (organ reprezentujący spółdzielnię), walnego zgromadzenia członków (wszyscy członkowie spółdzielni) oraz rady nadzorczej (organ kontroli wewnętrznej - wybierany, jeśli liczba członków jest większa niż 15 osób),
• zasady wprowadzania zmian w statucie (decyzję o zmianie podejmuje walne zgromadzenie członków),
• sposób podziału, połączenia się, a także likwidacji spółdzielni socjalnej,
• zasady podziału nadwyżki bilansowej oraz pokrywania strat,
• wysokość wpisowego, wysokość i ilość udziałów, które członek obowiązany jest zadeklarować, terminy wnoszenia i zwrotu oraz skutki braku wniesienia udziału w terminie.

W statucie należy określić wysokość wpisowego, które każdy członek ma obowiązek wpłacić w momencie wstąpienia do spółdzielni. Wpisowe to nie podlega zwrotowi. Jego wysokość zależy od decyzji, jaką podejmą członkowie - założyciele spółdzielni.
Z dotychczasowej praktyki wynika, że przeciętnie wpisowe w spółdzielniach socjalnych wynosi od 50 do 100zł.
Z wpłat wpisowych dokonanych przez członków spółdzielni oraz z części nadwyżki bilansowej - dochodu ogólnego, darowizn, spadków, zapisów dokonanych na rzecz spółdzielni i innych źródeł określonych w odrębnych przepisach powstaje fundusz zasobowy spółdzielni. Nie podlega on podziałowi między członków, a w chwili likwidacji spółdzielni jest przeznaczony na cele spółdzielni lub społeczne.
W razie wystąpienia w spółdzielni strat są one pokrywane w pierwszej kolejności z funduszu zasobowego, a w przypadku jego niewystarczalności również z funduszu udziałowego. Fundusz udziałowy powstaje tylko i wyłącznie z wpłat udziałów zadeklarowanych przez członków spółdzielni. Udziały określają poziom, na którym członek spółdzielni uczestniczy w zyskach lub ewentualnym pokrywaniu strat spółdzielni.
Statut powinien określać minimalną oraz maksymalną liczbę udziałów. Członek spółdzielni nie może żądać zwrotu udziałów przed ustaniem członkostwa (o ile nie są to udziały powyżej obowiązkowej liczby ustalonej w statucie). W statucie powinien znaleźć się zapis o możliwości wnoszenia przez członków wkładów na własność spółdzielni. Wkład oznacza ruchomość lub nieruchomość o pewnej wartości albo kwotę pieniędzy, która jest przekazywana przez członka jako część majątku spółdzielni. Środki (pieniężne i niepieniężne) na podjęcie działalności gospodarczej przyznawane z Funduszu Pracy przekazywane są spółdzielni socjalnej przez osobę ubiegającą się o nie w formie wkładu. Dlatego też w statucie należy określić tryb i sposób wnoszenia wkładów, zasady wyceny.

KROK 4 - WYBÓR WŁADZ SPÓŁDZIELNI

Spółdzielnia, jak każda korporacyjna osoba prawna, działa poprzez swoje organy:

• Walne Zgromadzenie - najwyższy organ spółdzielni składający się ze wszystkich członków (może ono być zastąpione przez zebranie przedstawicieli; wtedy organami demokracji bezpośredniej są zebrania grup członkowskich).Walne Zgromadzenie podejmuje uchwały obowiązujące wszystkich członków i wszystkie organy spółdzielni.
• Rada Nadzorcza - organ co najmniej trzyosobowy, składający się z członków spółdzielni, o charakterze kontrolnym /w przypadku gdy liczba członków spółdzielni jest mniejsza niż 15 nie powołuje się Rady Nadzorczej, a prawo kontroli działalności spółdzielni przysługuje każdemu członkowi/.
• Zarząd - organ o charakterze wykonawczym, składa oświadczenia woli za spółdzielnię i reprezentuje ją na zewnątrz. Statut spółdzielni decyduje o tym czy Zarząd będzie organem jednoosobowym, czy kolegialnym oraz czy będą mogły wchodzić w jego skład osoby nie będące członkami spółdzielni (jednakże przy-najmniej jeden członek Zarządu musi być członkiem spółdzielni).

KROK 5 - ZŁOŻENIE WNIOSKU O ZAREJESTROWANIE SPÓŁDZIELNI DO KRAJOWEGO REJSTRU SĄDOWEGO

Spółdzielnia socjalna podlega obowiązkowemu wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego, który działa przy Sądach Rejonowych - Sądach Gospodarczych.
W celu zgłoszenia spółdzielni do Krajowego Rejestru Sądowego należy wypełnić następują-ce formularze:

• KRS-W5 - Wniosek o rejestrację podmiotu w rejestrze przedsiębiorców,
• KRS-WK - Organy podmiotu/wspólnicy uprawnieni do reprezentowania spółki,
• KRS-WM - Przedmiot działania.

Do wniosku dołącza się:

• protokół z zebrania założycielskiego podpisany przez przewodniczącego i sekretarza zebrania założycielskiego,
• listę członków założycieli z oryginalnymi podpisami,
• uchwały podjęte przez członków założycieli,
• statut,
• zaświadczenia potwierdzające, że założyciele należą do grup uprawnionych do zakładania spółdzielni socjalnej,
• uwierzytelnione notarialnie lub przed pracownikiem sądu podpisy wszystkich członków zarządu (uwierzytelnienie podpisów przed notariuszem jest usługą płatną, a przed pracownikiem sądu - nie).

Spółdzielnia socjalna nie płaci za rejestrację w Krajowy Rejestrze Sądowym oraz nie płaci za ogłoszenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym!
KRAJOWY REJESTR SĄDOWY

KROK 6 - NABYCIE OSOBOWOŚCI PRAWNEJ

Postępowanie rejestrowe kończy się nabyciem osobowości prawnej przez spółdzielnię.Spółdzielnia nabywa osobowość prawną i rozpoczyna swoją działalność gospodarczą w momencie jej zarejestrowania, a nie powołania. Jeżeli spółdzielnia chce zacząć działalność w późniejszym terminie niż moment zarejestro-wania, powinno być to zaznaczone w odpowiedniej uchwale.

KROK 7 - GUS , URZĄD SKARBOWY , ZUS I INNE

Wojewódzki Urząd Statystyczny
Po zarejestrowaniu, a przed rozpoczęciem działalności gospodarczej, spółdzielnia socjalna musi uzyskać statystyczny numer identyfikacyjny w systemie identyfikacji podmiotów gospodarki narodowej - REGON, który uzyskuje we właściwym terytorialnie urzędzie statystycznym. Aby uzyskać REGON należy mieć przy sobie oryginał i kopię zaświadczenia o wpisie do Krajowego Rejestru Sądowego oraz wypełnić wniosek RG-1.
ZOBACZ GDZIE UZYSKASZ REGON

Urząd Skarbowy
Przedstawiciele spółdzielni socjalnej muszą również złożyć wniosek o rejestrację w urzędzie skarbowym właściwym dla adresu siedziby spółdzielni w celu uzyskania numeru identyfikacji podatkowej - NIP. Spółdzielnia socjalna rozpoczynając działalność musi też rozstrzygnąć, czy opłaca jej się być płatnikiem podatku VAT. Jeżeli uzna, że tak to musi wypełnić i złożyć zgłoszenie rejestracyjne w zakresie podatku od towarów i usług VAT-R. Zgłoszenie to należy złożyć przed dniem wykonania pierwszej czynności podlegającej opodatkowaniu. Nie być "vatowcem" opłaca się tylko wówczas, gdy zarówno dostawca, jak i odbiorca produktów, usług spółdzielni są zwolnieni z VAT, spółdzielnia jest detalistą, a jej odbiorcy nie płacą VAT, spółdzielnia produkuje z materiałów zwolnionych z podatku VAT, a w wyrobach firmy liczy się tylko myśl i praca, a nie wartość zużytego surowca. W pozostałych przypadkach opłaca się być "vatowcem".
URZĘDY SKARBOWE w Wielkopolsce

Wykonanie pieczęci firmowej i oznaczenie siedziby firmy
Następnie należy pomyśleć o wykonaniu pieczęci firmowej. Pieczęć powinna zawierać peł-ną nazwę spółdzielni socjalnej oraz adres jej siedziby. Wskazane jest, aby na pieczęci umieścić również numery KRS, NIP i REGON.

Rachunek bankowy
Przed rozpoczęciem działalności gospodarczej należy również wybrać bank, poprzez który spółdzielnia zamierza prowadzić swoje operacje finansowe, oraz przeprowadzić wszystkie czynności niezbędne do uruchomienia konta bankowego. Założenie konta w banku jest niezbędne przy procedurze załatwiania formalności rejestracyjnych w urzędach. Założenie rachunku bankowego jest bowiem dla przedsiębiorców obowiązkowe. Przy wyborze banku należy zwrócić uwagę na wysokość opłat za prowadzenie rachunków, przelewy, renomę banku, odległość od siedziby firmy czy też ilość bankomatów, możliwości uzyskania kredytu oraz inne dodatkowe usługi, jakie banki oferują swoim klientom np. obsługi konta przez Internet, ubezpieczenie.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych
Każdy podmiot gospodarczy zatrudniający pracowników, a więc i spółdzielnia, zobowiązany jest do zarejestrowania się w oddziale Zakładu Ubezpieczeń Społecznych właściwym dla adre-su swojej siedziby w ciągu 7 dni od dnia zatrudnienia pracowników.
ZNAJDŹ WŁAŚCIWY ODDZIAŁ ZUS

Państwowa Inspekcja Pracy
Zgodnie z zapisami Kodeksu Pracy, jeżeli w ramach prowadzonej działalności spółdzielnia (każdy podmiot) zatrudnia jednego lub więcej pracowników, w terminie 30 dni od dnia zatrudnienia pracownika, musi zawiadomić na piśmie właściwego państwowego inspektora pracy o:

• miejscu, rodzaju i zakresie prowadzonej dzia-łalności,
• przewidywanej liczbie pracowników, a także złożyć pisemną informację o środkach i procedurach przyjętych dla spełnienia wymagań wynikających z przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

ZOBACZ STRONĘ OKRĘGOWEGO INSPEKTORATU PRACY W POZNANIU

Sanepid
Przy prowadzeniu niektórych form działalności np. przed uruchomieniem placówki gastronomicznej konieczne jest również zgłoszenie i uzyskanie pozwoleń z Terenowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej (Sanepid).
ADRESY POWIATOWYCH STACJI SANEPIDU W WIELKOPOLSCE

Koncesje, pozwolenia
W przypadku prowadzenia niektórych rodzajów działalności (np. handel alkoholem, sprzedaż usług turystycznych, usługi detektywistyczne) wymagane jest posiadanie stosownych pozwoleń lub koncesji, których brak powoduje konieczność zamknięcia działalności.

WYBRANE POZNAŃSKIE SPÓŁDZIELNIE SOCJALNE

• SPÓŁDZIELNIA SOCJALNA "MAXSTYL"
  Spółdzielnia powstała w 2005 roku zajmuje się pozyskiwaniem używanych mebli, innych sprzętów domowych i odzieży. Oferuje je klientom w dwóch punktach stacjonarnych oraz na dwóch poznańskich bazarach.
  Spółdzielnia Socjalna "MaxStyl", 61-303 Poznań, ul. Borówki 4/6
  tel/fax 061 876-81-11 tel. kom.: 0506 923 430
• SPÓŁDZIELNIA SOCJALNA "PRZYSTAŃ"
  Spółdzielnia powstała w 2005 roku. Prowadzi plażę miejską i ośrodek sportów wodnych w Krzyżownikach pod Poznaniem (rekreacja). W okresie jesienno-zimowym spółdzielnia wykonuje usługi porządkowe oraz prowadzi sklep z odzieżą "z drugiej ręki".
  Spółdzielnia Socjalna "Przystań", 60-480 Poznań-Krzyżowniki, Nad Jeziorem 21
  Tel.: 0 513 544 078
• WIELOBRANŻOWA SPÓŁDZIELNIA SOCJALNA "KARINUS"
  Spółdzielnia rozpoczęła działalność w 2007 roku Główna siedziba spółdzielni mieści się w Poznaniu przy ul. Jana Pawła II 6. Znajdują się tam pomieszczenia socjalno biurowe oraz punkt skupu złomu, usługi: w zakresie prac remontowo-budowlanych i transportu.
  Wielobranżowa Spółdzielnia Socjalna "Karinus", 61-139 Poznań, ul. Jana Pawła II 6
  Tel./fax. 061 875-05-40
• GASTRONOMICZNA SPÓŁDZIELNIA SOCJALNA "ARTSMAK"
  Gastronomiczna Spółdzielnia Socjalna "ART-SMAK" rozpoczęła swą działalność w 2006 roku. Spółdzielnia prowadzi dwie stołówki na terenie Poznania - dla uczestników Centrum Integracji Społecznej oraz w Szkoły Podstawowej. Spółdzielnia obsługuje również imprezy plenerowe oraz dostarcza posiłki do klienta (catering). Ma doświadczenie w przygotowaniu posiłków dla dzieci i młodzieży szkolnej /przygotowuje i wydaje posiłki dla uczniów w trzech szkołach/.
  Gastronomiczna Spółdzielnia Socjalna "ART-SMAK", Poznań, Krysiewicza
  tel. kom. 0 515 444 324